Głos Wielkopolski » Wiadomości » Pierwszą stolicą Polski był Poznań, nie Gniezno! Dowody

Pierwszą stolicą Polski był Poznań, nie Gniezno! Dowody

Data dodania: 2011-11-05 19:24:26 ▪ Ostatnia aktualizacja: 2011-11-08 08:40:12

Maciej Roik

66Komentarzy ▪ Prześlij ▪ Drukuj

Dodaj:

Pierwszą stolicą Polski był Poznań, nie Gniezno! Dowody

Prof. Hanna Kóčka-Krenz udowadnia, że Mieszko I rządził państwem z Poznania

Prof. Hanna Kóčka-Krenz, szefowa wykopalisk na Ostrowie Tumskim w Poznaniu, w rozmowie z Maciejem Roikiem przedstawia dowody na to, że to Poznań był pierwszą stolicą Polski

To z Poznania, a nie z Gniezna - jak uczyliśmy się w szkole - Mieszko I rządził kształtującym się w X wieku państwem polskim?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: - Według mnie tak. Do takiego wniosku można dojść na podstawie analizy znalezisk archeologicznych z Ostrowa Tumskiego. Wskazują one, że w X wieku Poznań był miejscem wyjątkowym.

Co uzasadnia tak śmiałą tezę, która oburzyła gnieźnian i niektórych naukowców?

Prof.

∨ Czytaj dalej

Hanna Kóčka-Krenz: Przede wszystkim wielkość poznańskiego grodu. Składał się pod koniec X wieku z czterech warownych członów. A to dość jednoznacznie pozwala na stwierdzenie, że jego rola była bardziej doniosła niż innych grodów. W tym czasie żadna inna warownia piastowska nie składała się z tylu części. To wskazuje, że Poznań był głównym punktem oparcia rządów Mieszka I.

A Gniezno?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Ten gród osiągnął wielkość poznańskiego znacznie później - dopiero w XI wieku. Bo trzeba pamiętać, że to właśnie wielkość warowni i wieloczłonowość decydowały o jej znaczeniu. A dla nas stanowią podstawę do wysunięcia wniosków co do ich roli w strukturach państwa. Powód jest prosty. Dla tego czasu nie mamy źródeł pisanych, które informowałyby nas o miejscu głównej siedziby książęcej. Nie możemy więc stwierdzić, skąd rządził Mieszko. Możemy natomiast próbować wskazać takie miejsca na podstawie badań wykopaliskowych. A te potwierdzają, że w tym czasie w centralnej Wielkopolsce funkcjonowało kilka naczelnych grodów piastowskich, z których za rządów Mieszka I największy był Poznań. Znacznie większy od Gniezna.

Skąd się więc wzięło przekonanie, że Gniezno odgrywało decydującą stołeczną rolę w początkach państwa?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: To wynika z wniosków, które formułowano na podstawie wcześniejszych badań, a także z usytuowania w nim arcybiskupstwa dla ziem piastowskich w 1000 roku. Przez wiele lat panowało przeświadczenie, że Gniezno było ich stolicą. Wynikało to z prostego faktu, że było znacznie lepiej archeologicznie rozpoznane. Nasze badania prowadzone od 1999 r. rzecz zupełnie odwróciły. Wszystko wskazuje na to, że to Poznań w X wieku był czołową siedzibą księcia. Gniezno natomiast pełniło inne funkcje.

Jakie?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Gdy Mieszko przyjął chrzest, jego poddani wyznawali wciąż wiarę przodków, a Gniezno było jej ostoją. Tam znajdował się ponadplemienny ośrodek kultu pogańskiego i jako taki funkcjonował w świadomości ludzi.

A to znaczy, że gdy w 966 roku Mieszko przyjmował chrzest, z całą pewnością nie zrobił tego w Gnieźnie?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Zdecydowanie. Chrzest musiał zostać przyjęty w miejscu neutralnym pod względem ideologicznym. Nawet nie zdajemy sprawy, jaką rewolucją była wówczas zmiana religii. W pogańskich wierzeniach zaznaczał się silny związek zmarłych z żyjącymi członkami wspólnoty.

∨ Czytaj dalej

A nowa religia chrześcijańska odcinała ludzi od ich przodków, bo nakazywała czczenie nowego Boga. A zatem po śmierci mieli pójść do chrześcijańskiego nieba. A co z ich dziadkami, rodzicami? Przecież oni bytowali w innych zaświatach. Zmiana przeświadczeń religijnych była trudną do wyobrażenia, dramatyczną decyzją. Dlatego tę zmianę trzeba było przeprowadzić w miejscu, które nie miało związku z pogańską przeszłością

Czyli chrzest władcy odbył się na Ostrowie Tumskim?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Tego nie wiemy.

A jest jakaś alternatywa?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Nie bardzo. Wszystkie okoliczności świadczą na korzyść Poznania. Udało nam się zbadać cały kompleks pałacowy, wraz z kaplicą książęcą, w której z całą pewnością Mieszko z Dobrawą brali udział w liturgii. Ale czy tu przyjął chrzest, nie wiemy. Brak informacji pisanych na ten temat, więc ustalenie miejsca chrztu nie jest możliwe. Źródła donoszą tylko, że Mieszko się ochrzcił, ale nie informują gdzie.

Co do tej pory udało się określić dzięki wykopaliskom?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Badania pozwoliły określić rozmiary poznańskiego grodu i fazy jego rozwoju, a także elementy wewnętrznej zabudowy. Obecnie prowadzone wykopaliska wydobyły na światło dzienne wcześniej nieznany zespół pałacowo-sakralny w książęcej części grodu. Natomiast powojenne badania w obrębie katedry przyniosły odkrycie jej przedromańskiej bryły, której budowę rozpoczęto także z inicjatywy Mieszka I. W południowej części wyspy tumskiej, zwanej dzisiaj Zagórzem, ujawniono trzecią część grodu, w której mieszkała ludność służebna. Ona także dysponowała własnym kościołem, być może już w XI wieku, domysł ten jednak wymaga potwierdzenia metodami archeologicznymi. Wiemy też, że jeszcze za życia Mieszka gród powiększono od północy o czwartą część, co nastąpiło w latach 70-80 X wieku, ale jeszcze nie wiemy, jakie funkcje część ta pełniła.

W jednym grodzie tyle kościołów? To nie za dużo?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Nie. Kaplica pałacowa była przeznaczona do prywatnego kultu władcy. Była niewielka, mieściła około 30 osób. Początkowo to wystarczało. To były czasy, gdy chrzczono osoby dorosłe. Raz w roku - w sobotę wielkanocną. Natomiast katechumenat, czyli przygotowania do chrztu, trwał aż trzy lata. Jedynie książę Mieszko przygotowywał się do tego obrzędu tylko rok.

∨ Czytaj dalej

Chrześcijan stopniowo przybywało i w konsekwencji potrzebne były kolejne miejsca sprawowania liturgii. Dlatego nie można wykluczyć, że na terenie grodu istniało kilka mniejszych świątyń. Podobne zjawisko obserwujemy na grodzie wawelskim w Krakowie, w którym kaplice pełniły funkcje liturgiczne i grzebalne. Podobnie było w Poznaniu. W centrum kaplicy pałacowej też zapewne znajdował się grób. Wysoko postawione osobistości chowano także w katedrze poznańskiej.

Na przykład pierwszych królów Polski?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Tego nie wiemy. Nie wiadomo, gdzie pochowano Mieszka i Bolesława Chrobrego. Niestety, źródła tego nie odnotowały. Można jedynie przypuszczać z dużym prawdopodobieństwem, że pierwszych piastowskich władców pochowano raczej w poznańskiej katedrze, co w odniesieniu do Bolesława Chrobrego odnotowały XIII-wieczne źródła. W kaplicy pałacowej natomiast być może pochowano Dobrawę. To są jednak tylko spekulacje.

Jest szansa na tak rewelacyjne odkrycia?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Z całą pewnością możemy się dowiedzieć jeszcze bardzo wiele. Znamy granice grodu, mamy rozpoznaną część książęcą, ale wciąż znaczny teren pozostaje do zbadania. Do tej pory oprócz głównych budowli znaleźliśmy utwardzony plac przy pałacu książęcym. Są nawet ślady po słupach, które prawdopodobnie podtrzymywały zadaszenie trybuny. Wciąż jednak nie mamy pełnego rozpoznania co do innych budynków dworskich. Choćby warsztatów, w których naprawiano broń, izb dla haftujących i szyjących kobiet czy budynków, w których lokowano znamienitych gości. W Europie Zachodniej w obrębie grodów nigdy nie brakowało takich miejsc.

W Poznaniu gród urządzony był na zachodnią modłę?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Z pewnością. Jak mówią źródła karolińskie, książę musiał mieć w swej siedzibie wszystko, czego potrzebował, by nie musiał o to prosić. Niezbędna mu była całkowita samowystarczalność. Inaczej musiałby potrzebne mu przedmioty kupować, płacąc za nie z trudem pozyskiwanym srebrem. Miał więc do dyspozycji ludność służebną, która pracowała na jego potrzeby. A srebro mógł przeznaczyć na utrzymanie drużyny książęcej, zwłaszcza najemnych wojów. Na to musiał mieć odpowiednie środki, by w sytuacjach konfliktowych zapewnić sobie ich zbrojne wsparcie.

Są dowody na to, że Ostrów Tumski był w pełni samowystarczalny?

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: Tak, bo wiemy, że mieszkali tu ludzie o różnym statusie społecznym Potrafimy określić, jakie ich grupy mieszkały w poszczególnych częściach grodu, na podstawie wytworów oraz zwierzęcych kości. Analizy archeozoologiczne wskazują, że w części książęcej jedzono najlepsze rodzaje mięsa - szynki, polędwice.

∨ Czytaj dalej

To w tej części udało nam się także znaleźć kości z łapy niedźwiedzia, który wtedy był prawdziwym rarytasem. To jednoznacznie świadczy o wysokim statusie mieszkających tu osób. Dobrze jedzono także w części, gdzie dziś znajduje się katedra. Tam zapewne mieszkali ludzie możni, członkowie książęcego dworu. W części południowej, na dzisiejszym Zagórzu znaleziono natomiast kości kończyn i głowizny świń, co świadczy o zamieszkaniu tej części przez biedniejszą ludność. Nie wiemy tylko, jaka była funkcja części północnej grodu.

Może tam w ziemi leżą kolejne tajemnice Ostrowa Tumskiego? Więcej dowodów pozwoliłoby przekonać tych naukowców, którzy sceptycznie patrzą na Pani tezy. Bo przecież takich osób nie brakuje.

Prof. Hanna Kóčka-Krenz: To prawda, gdyż inny obraz utrwalony został w pracach historyków. Na podstawie niewielu źródeł pisanych i w oparciu o dawne badania archeologiczne powstały prace, w których stawiano tezę o stołeczności Gniezna. Problem polega na tym, że badacze być może zbyt mocno się do nich przywiązali i trudno im zaakceptować wymowę źródeł archeologicznych. Archeolodzy natomiast ciągle znajdują nowe źródła. Dlatego zmiana tezy nie jest dla nas niczym niezwykłym. Jesteśmy do tego przyzwyczajeni. Sama musiałam się wycofywać z pierwotnej koncepcji, że na poznańskim grodzie kaplica miała postać rotundy - co sugerowały badania georadarowe. Taka była moja ówczesna wiedza. Tymczasem badania wykopaliskowe wykazały, że kaplica pałacowa była kościołem salowym. Okazało się, że nie miałam racji i musiałam się wycofać z wcześniejszych domysłów.

Rozmawiał: Maciej Roik

1 2 3 4 › »

Tagi:

Komentarze

przejdź na forum zwiń wszystkie wątki najnowsze najstarsze

Gniezno - pierwsza stolica Polski! Sic!Basta!

zgłoś +1 / -1

Przemysław (gość), 23.11.11, 20:54:49

Gniezno - najważniejsze wydarzenia historyczne X i Xi wieku odbywały się w ... No, na pewno nie w Poznaniu... Ciekawe, dlaczego czcigodna pani proofesor nie miała odwagi głosić swych rewelacji za życia profesora Labudy?! ... wyśmiałby ją, udowodniłby merytorycznie, że szuka na siłę uzasadnienia dla Poznania... Ot tyle.

odpowiedzi (0)

ocena: 50%

Tak: 1

Nie: 1

skomentuj

Gniezno - chyba jednak...

zgłoś +2 / 0

Danka (gość), 15.11.11, 20:13:54

Gniezno - ma swój klimat; wiedzieli juz o tym Lech, Czech i Rus, kiedy tu przybyli... Lech był najwiekszym estetą - tutejsze orły i okolice uznał za najpiękniejsze, tu osiadł... Ha, ha, GNIEZNO więc... :-)

odpowiedzi (0)

ocena: 100%

Tak: 2

Nie: 0

skomentuj

Wierzyc nie wierzyc

zgłoś 0 / 0

ON (gość), 15.11.11, 16:25:47

chyba tylko o naszych "KPRZENIACH"

odpowiedzi (0)

skomentuj

Znowu ta szukająca sławy pani

zgłoś +4 / -3

Pioter (gość), 11.11.11, 23:34:29

Od wielu lat ta pani nieustannie kopie w jednym miejscu, i na tej podstawie kreuje tezy rzekomo dotyczące kształtu całego regionu 1000 lat temu. Ta kobieta pomija dowody który nie potwierdzają jej tez, jak i również nigdy nie rozpocznie wykopalisk w miejscu gdzie można by znaleźć dowody obalające jej tezy. Ale widać jej to nie przeszkadza, czekam więc aż odkopie ślady Zjazdu Poznańskiego w 1000 roku, oczywiście na Ostrowie Tumskim. Próby naciągania historii do bieżących zapotrzebowań i trendów to nie wynalazek dzisiejszych czasów. Mają długą tradycję, ale ZAWSZE kończą się żałośnie i skazują ich autorów na wieczne ośmieszenie

odpowiedzi (0)

ocena: 57%

Tak: 4

Nie: 3

skomentuj

tak argumenty powalające ???

zgłoś +3 / -3

pif paf (gość), 08.11.11, 11:30:05

Biedny ten Poznań, ! Oh, jaki zdeprecjonowany. Pomineli go w "Dagome Iudex", nie dali mu mennicy, ani relikwi. Cysorz Otton ominął to szerokim łukiem, żeby spotkac się chyba w jakiejs letniej daczy z piastowsakim władcą W legendach i kronikach okresu wczsnopiastowskiego jakiś spisek, ani słowa o Poznaniu. .. No, ale za to gród był... duży, no i był jeszcze duży, i był przecież... duży! I dlatego ma byc wszystko jasne.

odpowiedzi (0)

ocena: 50%

Tak: 3

Nie: 3

skomentuj

Sam fakt tylu wypowiedzi

zgłoś +2 / 0

Widukind (gość), 07.11.11, 22:57:28

jest niezwykle budujący. Albowiem świadczy to że nie daliśmy się ogłupić przekaziorom różnych wyznań i wiemy, myślimy swoje. A historia średniowiecza , w tym polskiego , to kopalnia wiedzy o naszych korzeniach. Szacunek dla internautów. Widukind . Ps. Na pytanie czy Gniezno czy Poznań i tak nie uzyskaliśmy odpowiedzi. I niech tak zostanie.

odpowiedzi (1)

ocena: 100%

Tak: 2

Nie: 0

skomentuj

Wierzyc nie wierzyc

zgłoś 0 / 0

ON (gość), 15.11.11, 16:25:16

chyba tylko o naszych "KPRZENIACH"

odpowiedzi (0)

skomentuj

Eeeee tam

zgłoś +3 / -5

Bimbownik (gość), 07.11.11, 20:56:27

Mi się wydaje, że po prostu z tym Poznaniem to czysto marketingowe zagranie. Pani Kóćka-Krenz dostaje pieniążki od Grobelnego żeby zaczęła kopać i nagłośniła sprawę bo bycie stolicą, nawet byłą, to zawsze jakiś prestiż dla miasta; możliwość używania przymiotów takich jak "królewski", czy "stołeczny" ma swoją wymowę. A nawet jak się nie uda, to przynajmniej się mówi o Poznaniu. A w myśl starej paremii marketingowej - nie ważne co się mówi, ważne że się mówi... Tak naprawdę trudno będzie zniweczyć dorobek wielowiekowych badań historyków, archeologów i podważyć całą dokumentację stołeczności Gniezna. Za dużo przemawia na ich korzyść, zbyt mocno zakorzeniła się w Polakach świadomość, że to "Gniazdno" było tym miejscem, w którym Lech uczynił stolicę swoich ziem...

odpowiedzi (2)

ocena: 37%

Tak: 3

Nie: 5

skomentuj

człowieku nie pij tyle

zgłoś +1 / -1

qwerty (gość), 08.11.11, 08:41:42

'Lech uczynił Gniezno stolicą swoich ziem' - no pięknie, przedszkolaku jak zdasz maturę to się odezwij,

odpowiedzi (0)

ocena: 50%

Tak: 1

Nie: 1

skomentuj

Człowieku, jestem abscynentem

zgłoś +1 / -1

Bimbownik (gość), 09.11.11, 17:53:39

Legendarny Lech pożegnawszy swoich braci, Czecha i Rusa, wędrował dalej ze swoją drużyną. Dotarł wreszcie do wzgórza wśród mokradeł i moczarów, na którym stał dąb potężny. Lech spostrzegł wśród konarów drzewa gniazdo orłów. Wtedy wypowiedzieć miał prorocze słowa: "zagnieździmy się tutaj". Tak według legendy znaleziono miejsce na później powstałe Gniazdno, a dzisiejsze Gniezno, w którym centralna część, dawne grodzisko znajduje się na Wzgórzu Lecha.

Zdaniem językoznawcy - toponomasty Stanisława Rosponda, Gniezno - gniazdo w znaczeniu topograficznym oznaczać ma: "wgłębienie o podłożu gnilnym, zwilgotniałym, żyznym", bądź: "wgłębienie terenu okrągławe o podłożu mokrym, zabagnionym." Są to określenia odpowiadające pierwotnej topografii Gniezna. Był to zespół siedmiu pagórków otoczonych żyznymi bagnami i wodami. Pozostały po nich cztery jeziora: Winiary, Świętokrzystkie, Jelonek oraz Święte (obecnie już nie istniejące). Przed wiekami tworzyły jedno wielkie, koliste jezioro, w potocznej gwarze zwane również "gniezndno"

Skoro Lech był protoplastą Piastów: samego Piasta Kołodzieja, Siemowita, Lestka, Siemomysła, aż w końcu także i samego Mieszka, o którego toczył się tu spór, to chyba ta leganda mówi właśnie o miejscu i fakcie, który stał się przyczyną powstania stolicy tych ziem.

odpowiedzi (0)

ocena: 50%

Tak: 1

Nie: 1

skomentuj

Gniezno, chyba jednak bardziej na plusie...

zgłoś +3 / -3

Dracon (gość), 07.11.11, 19:46:05

Koćka - Krenz robi niesamowite zamieszanie, czyżby pobierała za tę "akcję" jakieś specjalne wynagrodzenie? Jakie to ma dzisiaj znaczenie: Gniezno czy Poznań? Żadnego! I tak większośc turystów zagląda do Gniezna na Wzgórze Lecha, bo kryje ono w katedrze cudne drzwi brązowe z XII wieku! Ostrów Tumski w Poznaniu, no cóż, co jest wabikiem w katedrze tutejszej???

odpowiedzi (0)

ocena: 50%

Tak: 3

Nie: 3

skomentuj

RE...we...lacja!

zgłoś 0 / -2

Jasienica. (gość), 07.11.11, 12:05:37

Pani profesor mówi - cytuję- " Ale czy tu przyjął chrzest, nie wiemy. Brak informacji pisanych na ten temat, więc ustalenie miejsca chrztu nie jest możliwe. " ... I wszystko Jasne ! Jak nie wiadomo gdzie, to najpewniej w Poznaniu ! Dziekuję za tę "pouczającą" lekcje! Pozdrawiam.

odpowiedzi (2)

ocena: 0%

Tak: 0

Nie: 2

skomentuj

żadna rewelacja

zgłoś +2 / 0

Krakus (gość), 07.11.11, 12:18:40

Nikt nie twierdzi że w Poznaniu. Misy wapienne odkryto w Poznaniu i na Lednicy. Czy w Gnieźnie tego nie wiem. Ale mógł być też chszczony w Ratyzbonie, bo tam był, albo w Pradze, bo za pośrednictwem Pragi o to zabiegał. Trochę mniej ortodoksyjności zalecam.

odpowiedzi (0)

ocena: 100%

Tak: 2

Nie: 0

skomentuj

kolejna nadinterpretacja.

zgłoś +3 / -1

cosmas (gość), 07.11.11, 14:13:30

zalecam dystans do rewelacji pani profesor. A co do owych mis ? Żaden znawca tematu nie uznał odkrytych przez p. Kocke mis za chrzcielnice, ale jako zwyczajne, często w śrdniowieczu uzywane narzędzie do urabiania zaprawy.

odpowiedzi (0)

ocena: 75%

Tak: 3

Nie: 1

skomentuj

jeszcze coś

zgłoś +3 / -3

Krakus (gość), 07.11.11, 11:37:35

Rok 940 - Piastowie palą grody w Poznaniu, w Gnieźnie, w Grzybowie i inne, ale nie w Gieczu. Wygląda więc że startowali ze swojej stolicy w Gieczu.
Rok 966 - chrystianizacja i pierwsza placówka misyjna w Poznaniu. Więc chyba Poznań był centrum. Może też dlatego, że mógł być trudniejszy do zdobycia. Ma też palatium.
Rok 991 - Dagome Iudex. Państwo gnieźnieńskie. Być może wtedy zapadła decyzja o zrobieniu z Gniezna stolicy kościelnej, ale gród poznański był nadal największy, z istniejącą konstrukcją katedry romańskiej i palatium.
Rok 1000 - zjazd w Gnieżnie i powstanie arcybiskupstwa, czyli finalizacja wcześniejszych planów. Gród poznański nadal jest największy, ale jest też rejestr który mówi że w Gnieźnie Chrobry miał silniejszą załogę niż w Poznaniu. Sprawa jest więc dyskusyjna.

odpowiedzi (0)

ocena: 50%

Tak: 3

Nie: 3

skomentuj

1 2 3 4 › »

Rozrywka

Głos Wielkopolski

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Kontakt: infolinia 800-171- 801, 61 8606026, 61 8606029, 61 8606030, 61 8606032 od poniedziałku do piątku w godzinach 8-16

email:prenumerata@glos.com

Reklama:

Biuro Reklamy Filia Poznań

ul. Grunwaldzka 19
60-782 Poznań
tel. 61 869-4196, 61 869-4267
fax. 61-869-4190

Kontakt z redakcją:

Polska Głos Wielkopolski

ul. Grunwaldzka 19,
60-782 Poznań,
tel. 61 86-94-100,
fax 61 860-61-15,
e-mail: redakcja@glos.com

więcej »

Reklama

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Zobacz także:

Najczęściej komentowane:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Więcej w tym dziale:

Zobacz także:

Zobacz także:

Pierwszą stolicą Polski był Poznań, nie Gniezno! Dowody

Komentarze

Gniezno - pierwsza stolica Polski! Sic!Basta!

Gniezno - chyba jednak...

Wierzyc nie wierzyc

Znowu ta szukająca sławy pani

tak argumenty powalające ???

Sam fakt tylu wypowiedzi

Wierzyc nie wierzyc

Eeeee tam

człowieku nie pij tyle

Człowieku, jestem abscynentem

Gniezno, chyba jednak bardziej na plusie...

RE...we...lacja!

żadna rewelacja

kolejna nadinterpretacja.

jeszcze coś

Rozrywka

Głos Wielkopolski

Aktualne wydanie:

Prenumerata:

Reklama:

Kontakt z redakcją:

Zapisz się do Newslettera

Nasze akcje »

Najpiękniejsza kamienica - znamy wyniki

Nasze magazyny! »

Krzysztof Cugowski: O starej płycie nagranej na nowo, polityce i koncercie w Poznaniu

Serwisy branżowe

Serwisy partnerskie

Dzienniki regionalne

Serwisy tematyczne